Կացության կարգավիճակ Հայաստանում 2026․ ամբողջական ուղեցույց

Թարմացված է՝ 13.10.2026

Կացության կարգավիճակը Հայաստանում ապրելու, աշխատելու և բիզնես վարելու հիմնական իրավական հիմքն է այն օտարերկրացիների համար, ովքեր դեռ ՀՀ քաղաքացի չեն։ Այն կարևոր է ինչպես սփյուռքահայ հայրենադարձների, այնպես էլ օտարերկրյա աշխատողների ու նրանց ընտանիքների համար։ 2026 թվականը անցումային է. նոյեմբերի 1-ից ուժի մեջ են մտնում «Օտարերկրացիների մասին» օրենքի փոփոխությունները (ՀՕ-11-Ն, 20.01.2026, լրամշակված 2026 թ. մայիսին)։ Ստորև Team2B-ի իրավաբանները բացատրում են, թե ինչ է գործում հիմա և ինչ կփոխվի։

Ի՞նչ տեսակի կացության կարգավիճակներ կան Հայաստանում

• Ժամանակավոր կացություն. տրվում է մինչև 1 տարով՝ կոնկրետ հիմքով (ուսում, աշխատանք, բիզնես, ընտանիք, ծագում)։
• Մշտական կացություն. տրվում է 5 տարով։
• Հատուկ կացություն. 10 տարով, ավանդաբար օգտագործվում էր սփյուռքահայերի կողմից։ 2026 թ. նոյեմբերի 1-ից վերացվում է, գործող կարգավիճակները վավեր են մինչև ժամկետի ավարտը։

Ինչո՞վ են տարբերվում հին և նոր կանոնները

Մինչև նոյեմբերի 1-ը ներկայացված դիմումները քննվում են հին կանոններով։ Սակայն սեպտեմբերի վերջին, հաղորդումների համաձայն, մինչև այդ ամսաթիվը գրանցման ազատ օրերն արդեն սպառված էին, ուստի ծրագրեք դիմումը նոր կանոններով։

Ի՞նչ հիմքերով կարելի է ստանալ ժամանակավոր կացություն

Գործող կանոններով (մինչև հոկտեմբերի 31-ը) հիմքերն են՝

1. ուսում Հայաստանի ուսումնական հաստատությունում,
2. ձեռնարկատիրական գործունեություն,
3. հայկական ծագում,
4. ՀՀ քաղաքացու կամ կացություն ունեցողի ամուսին կամ մերձավոր ազգական լինելը,
5. աշխատանքի թույլտվություն կամ աշխատանքային պայմանագիր,
6. կամավորական գործունեություն։

Ի՞նչ է փոխվում բիզնեսի հիմքով կացության համար

Նոյեմբերի 1-ից սահմանվում են նվազագույն ֆինանսական շեմեր.

• ՍՊԸ հիմնադիր/բաժնետեր. կանոնադրական կապիտալը կամ բաժնեմասը՝ առնվազն 2 000 000 ֏,
• ԱՁ. բիզնես հաշվին առնվազն 1 000 000 ֏ կամ դիմումից առաջ 60 օրում առնվազն 1 000 000 ֏ շրջանառություն։

Կարգավիճակը կարող է չեղարկվել, եթե կապիտալը նվազում է 1 000 000 ֏-ից կամ 180 օրվա ընթացքում հարկ չի հաշվարկվել։ Ուստի ընկերությունը պետք է իրական գործունեություն ծավալի և ժամանակին հաշվետվություններ ներկայացնի։ Մանրամասները՝ բիզնեսի գրանցման և հարկային համակարգի էջերում։

Ինչպե՞ս ստանալ կացություն հայկական ծագման հիմքով

Սփյուռքահայերի համար ծագման հիմքը ամենահարմարն է. այն չի պահանջում աշխատանք կամ բիզնես Հայաստանում։ Անհրաժեշտ է ներկայացնել հայկական ծագումը հավաստող փաստաթղթեր, օրինակ՝ ձեր, ծնողի կամ պապի/տատի ծննդյան վկայականը, որտեղ նշված է ազգությունը, կամ այլ պաշտոնական փաստաթուղթ։ Օտարերկրյա փաստաթղթերը պետք է ապոստիլավորված և հայերեն թարգմանված լինեն։

Նոր օրենքում ծագման հիմքն ավելի է ամրապնդվում.

• ազգությամբ հայերը կարող են դիմել մշտական կացության ուղղակիորեն՝ առանց նախապես ժամանակավոր կացություն ունենալու,
• հաղորդումների համաձայն, ընտանեկան և հայկական ծագման դեպքերը ազատված են տարեկան քվոտաներից։

Եթե ձեր նպատակը քաղաքացիությունն է, հաշվի առեք, որ ազգությամբ հայերը կարող են դիմել դրան առանց կացության ցենզի. տե՛ս քաղաքացիություն։

Ի՞նչ հիմքերով է տրվում մշտական կացությունը նոյեմբերի 1-ից

Մշտական կացությունը (5 տարի) տրվում է հետևյալ հիմքերով՝

Ի՞նչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ

1. Դիմում (լրացվում է էլեկտրոնային համակարգում)։
2. 3 լուսանկար՝ 35×45 մմ։
3. Անձնագիր և դրա նոտարական վավերացմամբ հայերեն թարգմանություն։
4. Հիմքը հավաստող փաստաթղթեր (ծագում, ամուսնություն, աշխատանքային պայմանագիր, ընկերության փաստաթղթեր, ուսանողական տեղեկանք և այլն)։
5. Բժշկական տեղեկանք (ՄԻԱՎ, սիֆիլիս, հեպատիտ B/C, տուբերկուլոզի ռենտգեն). մասնավոր կլինիկաներում՝ մոտ 17 000 ֏։
6. Պետական տուրքի վճարման անդորրագիր։

Ինչպե՞ս է ընթանում գործընթացը

1. Խորհրդատվություն և հիմքի ընտրություն (Team2B-ում՝ անվճար)։
2. Փաստաթղթերի հավաքում, թարգմանություն և վավերացում. Team2B-ում թարգմանությունը՝ 12 000 ֏-ից։
3. Բժշկական զննում մասնավոր կլինիկայում։
4. Գրանցում և դիմումի ներկայացում. մինչև հոկտեմբերի 31-ը՝ migration.e-gov.am և ՄՔԾ (Տայրովի 14), նոյեմբերի 1-ից՝ միասնական հարթակ։
5. Տուրքի վճարում.
6. Որոշում 30 օրում։
7. Քարտի ստացում. գործող կարգով՝ Վազգեն Սարգսյանի 3 հասցեում։

Ի՞նչ պարտավորություններ ունի կացություն ունեցողը

• 183 և ավելի օր Հայաստանից բացակայելու մասին պետք է հայտնել 10 օրվա ընթացքում,
• միաժամանակ կարելի է ունենալ միայն մեկ իրավական կարգավիճակ,
• բիզնեսի հիմքով կացության դեպքում պետք է պահպանել կապիտալի շեմը և հարկային ակտիվությունը,
• Ռուսաստանի հարկային ռեզիդենտները պետք է Ռուսաստանի մարմիններին տեղեկացնեն արտասահմանյան կացության մասին (ՌԴ մուտք գործելուց 60 օրվա ընթացքում)։

Եթե ձեր կարգավիճակը կապված է բիզնեսի հետ, Team2B-ի հաշվապահները կհետևեն, որ հարկերը հաշվարկվեն ժամանակին, և կարգավիճակը չվտանգվի։

Ի՞նչ պետք է իմանա գործատուն

Օտարերկրացի աշխատողի կացությունը սովորաբար կապված է աշխատանքի թույլտվության հետ։ Նոյեմբերի 1-ից աշխատաշուկայի թեստը վերացվում է, գործում է տարեկան քվոտա, իսկ օտարերկրյա սեփականությամբ ընկերությունների հիմնադիրներին և ղեկավարներին նույնպես անհրաժեշտ կլինի թույլտվություն։ ԵԱՏՄ քաղաքացիները (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան և այլն) ազատված են թույլտվությունից, սակայն պետք է ունենան օրինական բնակության տեղեկանք (հարթակի գործարկումից հետո՝ 35 950 ֏, այժմ՝ անվճար)։

Ինչո՞ւ կարող են մերժել դիմումը

Գործնականում մերժումների մեծ մասը կապված է ոչ թե հիմքի, այլ փաստաթղթերի հետ.

• ապոստիլի կամ թարգմանության բացակայություն. օտարերկրյա փաստաթղթերն առանց ապոստիլի և նոտարական վավերացմամբ թարգմանության չեն ընդունվում,
• անհամապատասխան տվյալներ. ազգանվան տառադարձությունը տարբեր փաստաթղթերում տարբեր է (հաճախ է հանդիպում սփյուռքահայերի մոտ, երբ ազգանունը փոխվել է սերունդների ընթացքում),
• հիմքի թուլություն. օրինակ՝ ընկերությունը գրանցված է, բայց գործունեություն չի ծավալում կամ նոյեմբերի 1-ից չի համապատասխանում կապիտալի շեմին,
• ժամկետների խախտում. նախկինում Հայաստանում մնալու թույլատրելի ժամկետի գերազանցում,
• թերի բժշկական տեղեկանք.

Team2B-ն փաստաթղթերը ստուգում է նախքան ներկայացնելը և օգնում է վերացնել անհամապատասխանությունները։

Ինչպե՞ս ընտրել ճիշտ հիմքը

Որքա՞ն արժե կացության ձևակերպումը Team2B-ի հետ

Պետական տուրքերն ու բժշկական զննումը վճարվում են առանձին։ 15+ տարվա փորձով Team2B-ն ստուգում է փաստաթղթերը մինչև ներկայացումը, որպեսզի նվազագույնի հասցվի մերժման ռիսկը, սակայն վերջնական որոշումը կայացնում է պետական մարմինը։ Սկսեք տեղափոխության ուղեցույցից կամ կապվեք մեզ հետ։

Աղբյուրներ

• ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն
• Պետական ծառայությունների դարպաս
• Աշխատանքի թույլտվություն — workpermit.am
• ARLIS — «Օտարերկրացիների մասին» օրենք